GRZEGORZ LISIK

 

LAOS, KAMBODŻA

 

Termin : Styczeń ’99

Przeloty : Warszawa - Bangkok - Warszawa (MALEV) 495 USD + 40 USD (opłaty lotniskowe)

                 Bangkok - Vientiane (LAO AVIATION) ~100 USD

                 Vientiane - Huay xai (LAO AVIATION) 88 USD

                 Huay Xay - Luang Prabang (LAO AVIATION) 46 USD

                 Luang Prabang - Xieng Khuang (LAO AVIATION) 35 USD

                 Xieng Khouang - Vientiane (LAO AVIATION) 44 USD

                 Vientiane - Phnom Penh (LAO AVIATION) 120 USD

Trasa : Bangkok - Vientiane - Ang Nam Ngum - Vientiane - Huay Xay - Luang Prabang - Xieng Khuang (Phonsavan) - Vientiane - Pakse - Champasak - Ban Phapho - Vientiane - Phnom Penh - Siam Reap - Bangkok

Wizy

Do Laosu najlepiej wyrobić w Warszawie (ul. Rejtana 15/26, tel. 48-47-86, 48-89-49). Ambasada czynna między 9-12 i 14-16, od poniedziałku do piątku. Wymagane 2 zdjęcia, 1 aplikacja + 20 USD. Czas oczekiwania do 3 dni. Ambasada Kambodży w Vientiane znajduje się na Thanom Tha Deua, Ban That Khao. Wymagane są 2 zdjęcia, 2 aplikacje i 20 USD. Jeśli złoży się paszport rano, są duże szanse otrzymania wizy tego samego dnia. Podobno można ją też uzyskać na lotnisku w Phnom Penh, ale lepiej wcześniej się upewnić.

Język

Porozumiewanie się w Laosie, poza większymi miastami, może nastręczyć trochę kłopotów. Większość miejscowych zna tylko własny język. W Kambodży prawie z każdym można dogadać  się po angielsku, starsze pokolenie mówi także po francusku.

Religia

W obu krajach główną religią jest buddyzm. Niektóre grupy etniczne (przede wszystkim w Laosie) praktykują animizm, w niewielkiej liczbie można spotkać chrześcijan i muzułmanów.

Klimat

Najlepszym okresem do podróżowania po tym regionie  są  miesiące od listopada do lutego. W tym czasie wilgotność jest stosunkowo mała i występuje niewielka ilość opadów. Nie jest to także okres największych upałów. Temperatura zależy od położenia regionu. W górach Laosu, w prowincji Xieng Khuang  w styczniu może spadać do 0°C w nocy, w partiach poniżej 1000 m temperatura może wzrastać o 5-10°C. Na południu w prowincji Champasak o tej samej porze roku wynosi 20-25°C. W Kambodży jest cieplej i bardziej wilgotno, średnia temperatura stycznia wynosi 31°C.

Waluta

Laos - miejscową walutą jest kip 1 USD = 3500 K.

              Kambodża - 1 USD = 3785 riali,w obiegu nie spotyka się w ogóle monet. Podróżując po tym kraju, można prawie wcale nie wymieniać pieniędzy - amerykański dolar znajduje się w powszechnym użyciu.

Wyżywienie

Kuchnia Laosu i khmerska są bardzo zbliżone do kuchni tajskiej - warzywa, ryba, kurczak, kaczka ,wieprzowina, wołowina. W wiejskich okolicach preferuje się dziczyznę : jelenie, wiewiórki, warany, szczury i ptaki. W dużych miastach poza miejscową kuchnią można znaleźć restauracje włoskie, chińskie, pizzerie. Podobnie jak w Chinach popularna jest tu zielona herbata. Laotańska kawa uważana jest za jedną z najlepszych na świecie.

Etapy podróży

LAOS

W Luang Prabang i Vientiane można spotkać tłumy turystów. Wciąż jest dość tanio, ale przemieszczanie się może sprawiać trochę kłopotów, szczególnie na południu, gdzie komunikacja jest mniej regularna. Miejscami brakuje tu asfaltu, np. odcinek Savannakhet - Pakse. Planując podróż po tym kraju, należy uwzględnić poprawki na komunikację lądową, która pochłania dużo czasu.

Vientiane

Stolica Laosu przypomina jedno z wielu prowincjonalnych miast Tajlandii. Poza kilkoma charakterystycznymi budowlami nie wyróżnia się niczym szczególnym. Największe wrażenie robi kilkusetletnia stupa Pha That Luang (wstęp 500 K). Stupa ta jest  monumentem narodowym. Warto zobaczyć także: Patuxai - wzorowany na francuskim Łuku Triumfalnym pałac prezydencki i świątynie, z których najciekawsze to : Wat Si Saket (wstęp 500 K), Haw Pha Kaew (wstęp 500 K) i Wat Ong Teu Mahawihan. W okolicy można odwiedzić park Buddy (Xieng Khuan), który jest otwarty codziennie w  godzinach 7:30-18 (wstęp kosztuje 800 K + 400 K za fotografowanie). Nocleg : Samsenthai Hotel, 15 Thanom Manthatwiat, 4 USD za pokój jednoosobowy. Jumbo (rodzaj większej rykszy) z i na lotnisko 2000-3000 K. Vientiane posiada dużo sklepów z antykami (miecze, rzeźby, fajki do palenia opium). O każdy drobiazg  należy się ostro targować, gdyż ceny przeznaczone są dla turystów z grubymi portfelami.

Ang Nam Ngum 

Znajduje się około 90 km na północ od  Vientiane. Jest to duży sztuczny zbiornik wodny usiany malowniczymi wysepkami. Na miejscu można wyczarterować łódź, kosztuje to około 18 000 K za godzinę. Dojazd: Vientiane - Thalat (zbiorowy trak) 2000 K, Thalat - Ang Nam Ngum 1500 k. Warto  zrobić jednodniowy wypad ze stolicy nie tylko z powodu widoków, ale także tanich restauracji serwujących świeże ryby.

Huay Xay

Przez wieki było punktem wyładunku karawan z prowincji Yunnan w drodze do Chiang Mai i Chiang Rai. Dzisiaj także handel chińskimi towarami jest bardzo ożywiony. Główną atrakcją regionu są okoliczne wioski, gdzie poziom życia niewiele zmienił się przez stulecia. Warto odwiedzić opisywaną w Lonely Planet Ban Nam Chang i mniej znaną Ban Houay Sala. Wynajęcie jumbo w dwie strony (ok..60 km do obu wiosek) kosztuje po długim targowaniu 20 USD. Poza miastem Huay Xay kończy się asfalt i zaczyna droga szutrowa, do wioski Ban Houay Sala staje się prawie nieprzejezdna. Ryksza na lotnisko kosztuje 3000 K. W mieście jest tylko kilka hoteli, z których te tańsze są często zapełnione. Pozostaje wtedy Thaveesinh Hotel, gdzie pokój 1-osobowy kosztuje 20 000 K (czysty, łazienka w pokoju + ciepła woda). W Huay Xay  znajduje się rzeczne przejście graniczne z Tajlandią (Chiang Khong). Łódka przewożąca pasażerów kosztuje 20 Bht w jedną stronę + 1000 K opłata wyjazdowa.

Luang Prabang

Dzięki wpisaniu na listę światowego dziedzictwa UNESCO stało się turystyczną mekką. W mieście znajdują się 32 świątynie buddyjskie, z których najciekawsze to Wat Mai Suwannaphumaham (wstęp 200 K) i Wat Xieng Thong (wstęp 250 K).Warto zobaczyć także pałac królewski (wstęp 1100 K). Amatorom antyków można polecić sporo ciekawych sklepów, ceny jednak nie są niskie. W okolicy duże wrażenie robią kaskady Kuang Si Falls. Dojechać tam można mikrobusem - przy grupie 6-osobowej trzeba liczyć się z wydatkiem 10 000 K od każdego (wstęp 2000 K). Na miejscu można kupić trochę owoców i lokalne jedzenie, które jest dość ostre. Kolejną okoliczną atrakcją są jaskinie Pak Ou Caves z setkami figurek Buddy ( wejście 2000 K). Naprzeciw jaskiń znajduje się imponujący klif Phaa Hen. Do Pak Ou Caves dotrzeć można jedyne przez Mekong. Wyczarterowanie łodzi dla dwóch osób to wydatek około 70 000 K. W cenie można wytargować wizytę w oddalonej o około 20 km od jaskiń wiosce Ban Huay Khair. Po drodze często spotyka się mężczyzn łowiących ryby tradycyjnymi metodami i kobiety wypłukujące rzeczny piasek w poszukiwaniu złota. W Luang Prabang nie ma problemów z noclegami. Polecam czysty Mekong Guesthouse (15 000 K/1-os).

Phonsavan

Jest szarym i mało ciekawym miasteczkiem w prowincji Xieng Khuang. Prowincja należy do najbardziej zdewastowanych przez wojnę. Wszędzie można spotkać rozbrojone samolotowe bomby, różne pociski czy miny. W niektórych hotelach są sprzedawane jako charakterystyczne "pamiątki" z regionu. Miejscowi przestrzegają przed pieszymi wędrówkami poza miasto, ponieważ tereny nie są jeszcze w pełni rozminowane. Dla tej okolicy charakterystyczne są stanowiska megalitów (Plain of  Jars). Największe jest stanowisko nr. 1, gdzie znajduje się ich około 250 (wstęp 1000 K). Cena za transport samochodem terenowym do Plain of Jars  1, odbiór i dowóz na lotnisko, wynajęcie kierowcy do Muang Khun (dawna stolica regionu) po wytargowaniu 24 USD. Nocleg : Dokkhoum guesthouse  - 7000 K/1-os.) . Dojazd drogą lądową z Luang Prabang lub Vientiane zajmuje kilka męczących dni. Droga ta jest często miejscem ataków tutejszej partyzantki. Lepszym rozwiązaniem jest dolot samolotem, zakładając że będą wolne miejsca, ponieważ ceny dla miejscowych są dużo niższe niż dla obcokrajowców.   

Pakse

Stanowi dobrą bazę wypadową do zwiedzania południowego Laosu. W odległości 46 km znajdują się ruiny świątyń z czasów Angkoru - Wat Phu Champasak (2000 K; kompleks jest otwarty codziennie od 8 do 16.30). Dojazd : ryksza do terminalu autobusowego (kilka kilometrów poza Pakse) - 1000 K, zbiorowy trak do Champasak - 2000 K (tylko 3 odjazdy dziennie o 9, 11 i 13), ryksza z Champasak do Wat Phu Champasak (około 8 km) - 10 000 K (w dwie strony). Czas całego przejazdu około 2 godzin. Inną możliwością jest wyjazd do wiosek Ban Phapho i Kiet Nyong, gdzie można spotkać słonie trenowane do przewozu drewna i prac rolnych. Nie należy jednak nastawiać się na spotkanie zbyt wielu, a dostęp do nich był dość ograniczony. Słonie używane do prac w wioskach są pozbawione kłów. Dojazd : wynajęcie rykszy - 70 000 K (w dwie strony, dla 3 osób). Odległość około 70 km w jedną stronę, 2.5 godziny jazdy. Nocleg : Hotel Pakse, pokój jednoosobowy + wiatrak kosztuje 16 000 K. Niezbyt czysto, w recepcji lepiej nie zamawiać budzenia. Do Pakse z Vientiane najtaniej można dostać się autobusem. Bilet kosztuje 15 000 K. Za miastem Savannakhet  kończy się asfalt.

KAMBODŻA

Pomimo śmierci Pol Pota wciąż wiele terenów jest mało dostępnych dla turystów. Większość obcokrajowców kończy swoją wizytę, odwiedzając Siem Reap i świątynie Angkoru. Bardziej ambitni docierają do Kampot, Sihanoukville czy Kratie. Transport pomiędzy większymi miastami jest dość dobrze zorganizowany. Przed podróżą po terenach mniej znanych warto zasięgnąć opinii miejscowych na temat bezpieczeństwa.

Phnom Penh

Nie jest tak niebezpieczne, jak wiele osób sobie to wyobraża. Podobno lepiej nie nosić żadnych cennych rzeczy ze sobą wieczorem. Jednak nie słyszałem, żeby ktoś z turystów został okradziony. Miasto pomimo niewielu atrakcji ma swoją niepowtarzalną atmosferę. Warto zobaczyć :

- pałac królewski (wstęp 2 USD + 3 USD robienie zdjęć), który otwarty jest codziennie w godzinach 8-11 i 14-17,

- muzeum narodowe (wstęp 2 USD , aparaty zostawia się w depozycie), otwarte od wtorku do soboty  w godzinach 8-11 i 14-17,

- Tuol Sleng - muzeum w byłym areszcie sił bezpieczeństwa Pol Pota. Na ścianach można zobaczyć setki fotografii więźniów przed i po torturach. Także kilku obcokrajowców. Pozostawia to bardzo ponure wrażenie. Wstęp kosztuje 2 USD, otwarte codziennie od 7.30 do 11.30 i od 14 do17.30,

- Tuol Tom Pong market - bazar dla kolekcjonerów pamiątek i antyków.

Nocleg : Narin’s guesthouse - czysto, ciepła wręcz rodzinna atmosfera. Gospodarze potrafią przyrządzać świetne jedzenie. Adres :50,125 st. Pokój  1-os. - 3 USD, 2-os. - 5 USD. Na miejscu można wynająć motor z kierowcą lub bez za 6 USD na cały dzień. Właściciel sprzedaje bilety na speedboat do Siem Reap po 22 USD, normalna cena u agenta 25 USD, ale dla miejscowych tylko 15 USD. Warto wiedzieć:

- na obrzeżach miasta (około 15 km od centrum) znajdują się "pola śmierci",

- świątynie Angkoru w rejonie Phnom Penh robią niewielkie wrażenie,

- przed wysłaniem pocztówek lepiej dać je do podstemplowania osobiście, inaczej mogą zaginąć,

- wynajęcie motoru z lotniska do centrum kosztuje 2 USD,

- w okolicy lotniska znajduje się klub strzelecki. Dla zainteresowanych podaję adres : Kambol Shooting Club, Kambol Commung, Ang Snool District, Kandal Province. Przykładowe ceny : pistolet PA (8 strzałów) 8 USD, AK 47 (30 strzałów) 15 USD, M 16 (30 strzałów) 15 USD, bazooka (1 strzał) 50 USD.

Siem Reap i świątynie Angkoru

W mieście różnorodna baza noclegowa, od najtańszych domów gościnnych do bardzo ekskluzywnych hoteli. Dobry i tani jest Smiley’s Guesthouse, gdzie ceny za pokój są porównywalne do tych w stolicy. Gospodarze również serwują doskonałe jedzenie, służą informacją oraz sprzedają bilety do świątyń. Ceny biletów zależą od ilości dni : bilet jednodniowy kosztuje 20 USD, dwu lub trzydniowy 40 USD, cztero, siedmiodniowy 60 USD. Większość osób korzysta z biletu dwu, trzydniowego, ponieważ w ciągu jednego dnia nie można dotrzeć do wszystkich świątyń. Obiekty te są często oddalone od siebie od kilku do kilkunastu kilometrów. Do przemieszczania się po tak dużym terenie służą skutery, które można wynająć bezpośrednio na ulicy lub w hotelu. Cena jest taka sama - za cały dzień 5-6 USD. W tej cenie znajduje się również kierowca, który dokładnie wie jak dojechać do każdej ze świątyń. Warto wiedzieć :

- w Angkor Wat najlepiej być o wschodzie i zachodzie słońca,

- niewielka za to misternie rzeźbiona Banteay Srei znajduje się 26 km od Siem Reap. Cenę za dojazd skuterem trzeba negocjować oddzielnie. Najlepiej być tu w południe, ponieważ wokół znajduje się dużo drzew rzucających cień na świątynię.

- wzgórze świątyni Phnom Bakheng jest świetnym punktem panoramicznym na Angkor Wat. Zrobienie przyzwoitego zdjęcia wymaga obiektywu 300 mm, ponieważ obiekt znajduje się w odległości 1300 metrów.

- warto odwiedzić pływającą wioskę rybacką, do której przybijają łodzie z Phnom Penh. Dojazd skuterem w dwie strony kosztuje 2 USD, wynajęcie łodzi - po wytargowaniu 4 USD,   

- w Smiley’s Guesthouse można zrobić rezerwację na dojazd trakiem do granicy z Tajlandią. Przejazd w kabinie kosztuje 5 USD, na pace bez dachu 3 USD (przez 6-7 godzin nie można skryć się przed słońcem). Droga do granicy jest w bardzo złym stanie, czasami nawet gorsza niż standardy afrykańskie. Przekroczenie granicy nie sprawia żadnych kłopotów. Po stronie Tajlandii należy wynająć rykszę (1-1.5 USD) do oddalonej o 6 km stacji kolejowej. Pociąg osobowy do Bangkoku jedzie około 6 godzin, bilet kosztuje około 1,5 USD. Wyjeżdżając z Siem Reap wczesnym rankiem, przy odrobinie szczęścia, można być w Bangkoku tego samego dnia wieczorem. Na czas podróży należy zaopatrzyć się w wodę.