Marek Dominko
Termin
wyjazdu
kilkakrotne wyjazdy, ostatni w sierpniu 1998
Dojazd
Istnieje wiele wariantów tras samochodowych.
Zazwyczaj, aby dojechać do Norwegii trzeba korzystać z przeprawy promowej (z
wyjątkiem dojazdu do północnej Norwegii trasą przez Finlandię i Rosję). Z Rosji do Finlandii są 3 przejścia drogowe,
2 na południu z St. Petersburga i jedno na północy z Murmańska. Sama odprawa
graniczna może zająć parę godzin, obecnie w Europie jest to najbardziej strzeżona
granica z kilkukilometrową strefą
buforową. W Rosji należy się liczyć z częstymi kontrolami milicji drogowej (średnio co 100 km),
najczęściej wiążą się one z mandatem -
łapówką, przyjęte jest negocjowanie ceny, niekiedy mandat może mieć formę
rzeczową np. kalkulator, wódka. Z Polski do Szwecji jest kilka różnych linii promowych, ale zawsze najtańszy jest
bilet powrotny oraz bilety oferty specjalnej.
Pieniądze
Aby uniknąć straty czasu i opłat
manipulacyjnych, najkorzystniej
zabrać ze sobą korony norweskie (NOK). Wymiana w bankach i
na poczcie w godz. 9 - 14.30, w
czwartki 1 godz. lub 2 godz. dłużej, w
soboty tylko w Oslo (dworzec, poczta główna). Prowizja przy wymianie 10 - 30 NOK.
Kurs:
1 USD - ok. 7,8 NOK (sierpień 1998)
1 PLN - ok. 2 NOK (sierpeiń 1998)
Wyżywienie
Żywność w Norwegii nie jest tania - ceny są wyższe
niż w sąsiedniej Szwecji, Danii i Finlandii, a
2 - 3 razy wyższe niż w Polsce.
Przykładowe ceny w supermarketach.
chleb 6 - 14 NOK dżem 10 - 18 NOK
mleko (1 l) 8 - 9
NOK banany (1
kg) 8 - 12 NOK
margaryna (400g)
11 - 16 NOK
lody ( 2 l ) ok. 25 NOK
parówki ( 1 kg ) 30 - 35 NOK kawa rozp. (200 g ) 35 - 40 NOK
jajka ( 6
szt ) 12 NOK piwo ( 0,5 l ) 7 - 18 NOK
Ceny w sklepach na kempingach i na stacjach
benzynowych są wyższe o 20-30%. Wyjątkowo drogi jest tytoń i alkohol, na który
państwo posiada monopol. Alkohole sprzedają wyłącznie sklepy Vinmonopolet,
otwarte w godz. 9 - 16, w soboty część sklepów jest zamknięta . W małych
miastach jest zwykle jeden sklep tego
typu. Kuchnia norweska nie jest
wykwintna. Polecam kilka specjalności
norweskich dostępnych w supermarketach. Kiełbasa z renifera (reinsdyr pφlser), wędzony łosoś (rφkt laks), brązowy kozi ser
(geitost), mrożone krewetki (reker),
dżem z maliny moroszki (multer).
Noclegi
Drogie bez względu na standard. W schroniskach młodzieżowych, których jest około 100, nocleg z własnym śpiworem i legitymacją kosztuje 90 - 170 NOK. Kempingi - bardzo popularne; nocleg za dwie osoby z namiotem 100 - 150 NOK. Biwakowanie poza kempingami jest dozwolone o ile nie nocujemy bliżej niż 150 metrów od zabudowań i nie dłużej niż jedną noc w jednym miejscu. Nocowanie na parkingach w samochodach i w przyczepach jest tolerowane.
Komunikacja
Jak by nie liczyć, najtaniej i najszybciej podróżuje
się po Norwegii samochodem,
najlepiej w 3 - 4 osoby. Sieć kolejowa
jest rzadka, autobusy też nie wszędzie docierają, a jeżeli już to są to 1 - 2
połączenia dziennie. Średnia cena przejazdu 100 km wynosi ok. 100 NOK.
Paliwa są droższe niż w sąsiednich krajach. Na
północy Norwegii z zasady paliwa są
zawsze droższe, zaś odległości między stacjami benzynowymi znaczne, co
należy uwzględnić przy planowaniu podróży. Nie wszystkie stacje posiadają pełny
asortyment paliw. Taniej prawie o 1 NOK można kupić paliwo na nielicznych stacjach bezobsługowych, które przyjmują
banknoty 100 i 200 NOK. Kierowcy z samochodami na gaz mogą mieć kłopot z
odszukaniem stacji napełniającej butle. Cena gazu wynosi 3,9 - 4,1 NOK.
Ceny
paliw:
benzyna
bezołowiowa 95 7 - 8 NOK
benzyna
bezołowiowa 98 7,5 - 8,5 NOK
benzyna
super 98 8,5 - 10 NOK
lavbly
(zwykła) 97 8 -
9 NOK
olej
napędowy 7,5 - 8,5 NOK
Jeżeli masz szczęście zaprzyjaźnić się z farmerem,
być może pozwoli zatankować olej napędowy
do maszyn rolniczych barwiony na czerwono w cenie 2,5 NOK (jest to
oficjalnie zabronione). Pewne odcinki dróg są płatne, najczęściej w granicach
10 - 30 NOK, także część tuneli i
mostów jest płatna (opłaty mogą
dochodzić do 100 NOK). Płatny jest także wjazd do Oslo i Bergen (15 NOK).
Porozumiewanie
się
Z języków obcych najbardziej rozpowszechniony jest
angielski, którym posługuje się większość Norwegów, znacznie mniej znany
jest niemiecki. Pozostałe języki nie
odgrywają większej roli.
Informacja
turystyczna
Biura informacji turystycznej oznaczone są białą
literą i na zielonym tle. W sezonie
letnim znajdują się w każdym mieście i są
godne zaufania. Można w nich dostać wiele bezpłatnych folderów,
informatorów i map.
Klimat
Średnie temperatury zbliżone są do polskich. Cechą
norweskiego klimatu są niespodziewane zmiany pogody, niekiedy kilka razy
dziennie. Latem w południowej Norwegii temperatury w słoneczne i bezwietrzne
dni mogą dochodzić do + 35o C. Po nadejściu ulewnego deszczu temperatuty spadają gwałtownie o kilkanaście stopni. Zimą na
wybrzeżu występują również gwałtowne zmiany pogody, jedynie w górach panują
nieprzerwanie temperatury ujemne. Najzimniej do - 35o C jest na północy, w pobliżu granicy z
Finlandią i Szwecją. Zimą Norwegowie jeżdżą na oponach z kolcami, utrzymanie
dróg polega na odśnieżaniu, a nie posypywaniu solą. Zalecam zabrać ze sobą dobrej jakości odzież przeciwdeszczową, wodoodporne buty, okulary
przeciwsłoneczne, środki przeciwko komarom, krem przeciwsłoneczny o
współczynniku nie mniejszym niż 20. Latem dni są bardzo długie, a na północ od
koła podbiegunowego trwają białe noce. Na Przylądku Północnym słońce świeci non
- stop 72 dni. Najładniejsze zorze polarne występują zimą, na północ od koła
podbiegunowego.
Zwiedzanie
Oslo
Robi wrażenie miasta prowincjonalnego. W sezonie
letnim licznie odwiedzane przez turystów, ale na kempingach zawsze można
znaleźć miejsce. Można nocować w lesie, dojeżdżając do miasta. Na kempingi i
przystanie jachtowe można wchodzić bez problemu i korzystać z ciepłego
prysznica (opłata 5 - 10 NOK) i z
pralki (20 - 30 NOK). Z wariantu tego
korzystałem w całej Norwegii, co
sprowadziło do zera moje wydatki za noclegi. Problemem jest bezpłatne
parkowanie samochodu. W centrum raczej to niemożliwe, ale na obrzeżu można na
parkingach supermarketów, przed cmentarzami, w porcie, w pobliżu placów
budowlanych. Atrakcją miasta jest położenie i muzea. Do najciekawszych
zaliczam: Norweskie Muzeum Ludowe (Norsk Felkemuseum, wstęp 50 NOK), skansen
(składa się z około 150 budynków z
całej Norwegii), muzeum statków Wikingów (30 NOK), muzeum Kon-Tiki (30 NOK),
muzeum statku polarnego Fram (25 NOK), muzeum Muncha (50 NOK), Centrum Sztuki
Współczesnej Henie Onstad (50 NOK - położone 12 km na zach. od centrum), Park
Vigelanda (wstęp bezpłatny - naprawdę warto; na tyłach parku przy cmentarzu
dobre miejsce na nocleg w samochodzie). Holmenkolen to znany ośrodek narciarski
z rozległym widokiem na Oslo - jest tam ciekawe Muzeum Narciarstwa (50 NOK) i
symulator narciarski (40 NOK). Warto rozważyć kupno karty Oslo, która daje
szereg zniżek oraz bezpłatnych wstępów. Na 1 dzień kosztuje 150 NOK, 2 dni -
220 NOK, 3 dni - 250 NOK.
Kongsberg
Największy barokowy kościół w Norwegii (15 NOK),
wnętrze podzielone na części dla poszczególnych grup społecznych. Kopalnia
Srebra (50 NOK) - zwiedzanie w grupach kolejką 4 razy dziennie.
Heddal
Jeden z najpiękniejszych kościołów stavkirke (20
NOK). Obecnie największy z 29 zachowanych tego typu kościołów.
Kristiansand
Najbardziej na południe wysunięte miasto. Forteca Christiansholm (bezpłatnie). W odległości 10 km w Movik drogą nr 456 i 457
znajdują się ogromne fortyfikacje nadmorskie zbudowane przez Hitlera (40 NOK w grupie z przewodnikiem) miały
bronić dostępu do cieśnin duńskich przed flotą brytyjską. Z miasta kursują
promy do Hirtshals w Danii - jest to najkrótsze i najszybsze połączenie Polski z zachodnią Norwegią
Stavanger
Miasto zwykle odwiedzane i zwiedzane przy okazji:
stara dzielnica Skagen, Muzeum Morskie (30 NOK), Muzeum Produkcji Konserw (30
NOK). Jest to punkt wypadowy na Klif Prekestolen (bezpłatnie) zawieszony prawie
600 metrów nad powierzchnią Lysefjorden. Odważni skaczą na lotniach, mniej
odważni siadają na krawędzi, zakochani się całują, pozostali robią zdjęcia.
Dojazd ze Stavanger promem do Tau, dalej drogą nr 13 ewentualnie drogą nr 13
przez Lauvvik i promem do Oanes.
Bergen
Nieformalna stolica zachodniej Norwegii.
Najciekawszą dzielnicą jest Brygen, stara kupiecka dzielnica z drewnianymi
domami i porannym targiem rybnym, szczególnie pięknie wygląda oświetlona nocą.
Z Góry Floyen (wjazd kolejką 35 NOK - można pieszo ) rozległy widok na port i
miasto. Warto obejrzeć Akwarium (55 NOK) z pingwinami, fokami i wieloma
skorupiakami. Polecam być w czasie karmienia, które jest o godz. 12 i 16. Z muzeów ciekawe jest
Haenzatyckie (35 NOK), Muzeum Bryggens (20 NOK), i Muzeum Trądu (20 NOK). 8 km na południe od miasta znajduje się
Muzeum Biograficzne Edwarda Griega (40 NOK). Z Bergen płynie raz w tygodniu
prom na Islandię (40 godz) i na Wyspy Owcze.
Fiordy
Zachodniego Wybrzeża
Nie mają godnego konkurenta w całej Europie a może i
na świecie. Najbardziej malownicza część największego Sognefiorden leży na
wschód od Balestrand. Kursują tu promy. Ceny i rozkłady dostępne w biurach it
i na przystaniach. W odnodze noszącej nazwę Aurandsfjorden rozpoczyna się
niesamowita linia kolejowa, wspina się na wysokość 900 metrów, pokonując
20-kilometrową trasę z Myrdal, w dół do
Flåm. Z Balestrad płyniemy do
Fjćrland, 3 km dalej Muzeum
Lodowców (65 NOK), można również wybrać się na kilkugodzinną wycieczkę z
przewodnikiem po lodowcu (drogo). Nie polecam, chyba że nigdy nie widziałeś z
bliska lodowców. Przejazd płatnym tunelem pod lodowcem do Stryn. W Stryn na lodowcu znajduje się
popularny latem ośrodek narciarski. Dzienny karnet na wyciągi 180 NOK, wypożyczenie kompletu narciarskiego
ok. 150 NOK, do snowbordu ok. 200 NOK. Warto skorzystać szczególnie przy
słonecznej pogodzie - uwaga na silne słońce. Drugim godnym polecenia fjordem
jest Geirangerfjorden. Jest dość krótki, ale wciśnięty w urwiste 300-metrowe
ściany ze spadającymi licznymi wodospadami z najsłynniejszym Siedem Sióstr.
Czas płynięcia z Hellesylt do
Geirangere ok. 1 godz.
Bardziej
na północ znajduje się najsłynniejsza droga górska w Norwegii zwana Drabiną
Trolii (Trollstigen). Łączy Valldal nad
Norddalsfjorden z Andalsnes nad Romsdalsfjorden. Na mapach oznaczona nr 63.
Jest niezwykle widokowa, liczy 55 km i składa się z licznych serpentyn o dużych
nachyleniach. Wzdłuż drogi mijamy stale ośnieżone spiczaste szczyty oraz
180-metrowy Wodospad Drabinowy (Stigfossen). Dostarcza wielu wrażeń zwłaszcza podczas mgły i częstych oblodzeń. Otwarta
jest od połowy maja do końca września.
Jotunheimen
Najwyższy masyw górski
pokryty lodowcami. Aby wejść na najwyższy szczyt Galdhφpiggen (2469 m.n.p.m.)
trzeba przeznaczyć 2 dni. Z Lom drogą nr 55
po ok. 18 km skręcamy w płatną
drogę (15 NOK) w Dolinie Visdalen
i po ok. 20 km docieramy do schroniska Spiterstulen. Standardowe wejście
na szczyt zajmuje 4 godz, ale może i dłużej. Zaleca się wejście z
przewodnikiem, linami i w grupie. Wejście często uniemożliwiają mgły. Wykorzystując
ładną pogodę, zdobyliśmy szczyt bez większych problemów. Zeszliśmy dłuższą
drogą przez Juvasshytta (6,5 godz).
Roros
Ciekawe małe miasteczko, które powstanie i rozwój
zawdzięcza eksploatacji i przeróbce rud miedzi. Zabudowane jest 300 letnimi
drewnianymi domami, których dachy porośnięte są trawą. Miasto objęte jest
opieką UNESCO. Niecodzienny wygląd i atmosfera przyciąga turystów i ekipy
filmowe - europejska namiastka dzikiego zachodu. Warto obejrzeć kościół z XVIII
w. (15 NOK), dom hutniczy (Smelthytta) 35 NOK) - obecnie Muzeum Wytopu Miedzi,
Za rzeką malownicze stare hałdy. Nie warto kupować karty (Rφroskortet).
Trondheim
Trzecie miasto w Norwegii z dobrze zachowanym starym
miastem w zakolu rzeki. Atrakcją miasta jest największa budowla średniowieczna
w Skandynawii - katedra Nidaros (20 NOK). Jest miejscem koronacji i nekropolią
królów norweskich. Ponadto Muzeum Sztuki Użytkowej (30 NOK), drewniany Most
Starego Miasta z XVII w, oraz XVIII wieczny
Dom Założyciela (Stiftsgården) - największy drewniany
budynek w Norwegii a może i w Europie - obecnie jedna z rezydencji króla. Wstęp
tylko z przewodnikiem - nie zwiedzałem.
Lofoty
To już daleka północ, legendarny archipelag przez
wielu podróżników uważany za kwintesencję Norwegii. Najtaniej dopłynąć można
promem z Skutvik do Svolvćr (170 NOK samochód z
kierowcą, 50 NOK za osobę). Najlepiej przybyć na przystań ok. 2 godz wcześniej,
aby nie zabrakło miejsca na promie ( wyjątek w Norwegii). Drugi tani wariant to
prom z Melbu do Fiskebφl (samochód z kierowcą 62 NOK, 20 NOK od osoby). Największym
walorem wysp jest dziewicza przyroda -
góry, fiordy, morze, kolonie rzadkich ptaków. Wioski i miasteczka są niezwykle
malownicze ze specyficzną atmosferą. Z najciekawszych obiektów polecam Muzeum
Norweskich Wiosek Rybackich (35 NOK) w miejscowości Å (najkrótsza nazwa z jaką
się kiedykolwiek spotkałem), oraz Muzeum Lofotów (25 NOK) w Kabelvåg. Warto spróbować wędzonego
i suszonego dorsza, który smakuje o wiele lepiej niż podobny z supermarketu.
Narvik
Miasto znane każdemu Polakowi, nie jest specjalnie
atrakcyjne. W Harvik 7 km od miasta znajduje się cmentarz z 97 grobami polskich żołnierzy. Na
placu GROMPLASS - pomnik polskiego
marynarza , Muzeum Wojny (30 NOK) - przedstawia walki o miasto (parę eksponatów
polskich). Z Góry Fagernesfjellet 700 m. n.p.m. - wjazd kolejką (60 NOK), można
wejść pieszo - rozległy widok na port i okoliczne fjordy.
Tromso
Największe miasto północnej
Norwegii. Godne uwagi Muzeum Sztuki Norwegii Północnej (bezpłatnie), Muzeum Polarne
(30 NOK; prezentuje głównie metody polowań - stanowczo nie polecam ekologom i
dzieciom), Planetarium Zorzy Polarnej (50 NOK - z filmami o zorzy i białych
nocach), najbardziej na północ wysunięty ogród botaniczny (bezpłatnie), za
mostem Katedra Arktyczna (10 NOK- wewnątrz ogromny witraż i organy w kształcie
statku). Z Tromso są najtańsze połączenia lotnicze na Svalbard (od 1500 NOK).
Przylądek
Północny (Nordkapp)
Jest celem podróży wielu turystów, w lipcu i
sierpniu bywa tu nawet tłoczno. Droga dla samochodów od końca października do
maja jest zamknięta. Jest to najbardziej na północ wysunięta część
kontynentalnej Europy. Na 307-metrowym klifie znajduje się zespół budynków z
pocztą, restauracją, salami wystawowymi i kinem. Niezwykle interesujący jest
pokaz filmowy. Wjazd na teren jest płatny - za samochód z 4 osobami trzeba
zapłacić 400 NOK, natomiast wstęp do
wszystkich obiektów jest bezpłatny. Aby uniknąć opłaty za pojazd, można
zostawić auto w Kåfiord, przepłynąć promem do
Honningsvåg i ostatni odcinek (34 km)
przejechać auto-stopem.
Lapończycy
Zwani w Norwegii Saamami,
żyją w jej północnej części w liczbie około kilkudziesięciu tysięcy. Zostali
zepchnięci na tereny o najtrudniejszych warunkach egzystencji. Zamieszkują
okolice Kautokeino i Karasjok. Obszary te latem nawiedzane są przez chmary
komarów i muszek, a zimą przez syberyjskie mrozy. Z kulturą i sztuką zapoznać się można w Muzeum Saamów
(25 NOK) i Ośrodku Sztuki Saamów w Karasjok, oraz Ośrodku Kultury i Muzeum
Saamów ze skansenem (20 NOK). Ostatnio wielu Saamów żyje z turystyki,
sprzedając swoje rękodzieła przy drogach, przyciągając kupujących strojem
narodowym, namiotem ze skór i reniferami.
Podsumowanie
- Norwegia niewątpliwie jest najciekawszym krajem w
Skandynawii .
- Jest tu drogo, ale korzystając z bezpłatnych
dzikich noclegów i zabierając żywność z Polski, koszty wyjazdu można znacznie
ograniczyć. Zdecydowaną większość wydatków pochłonie paliwo, bilety promowe, wstępy.
- Trudno znaleźć punkty napełniania butli gazowych,
lepiej mieć zapas, ewentualnie kuchenkę
benzynową.
- W przypadku awarii samochodu, warto korzystać ze
złomowisk (skrut) oferujących tanie
używane części (np.używana opona
od 50 NOK).
- Większość farmerów posiada garaże z kompletem
narzędzi, które niekiedy mogą bezpłatnie udostępnić.
- Norwegowie jeżdżą bardzo kulturalnie,
przestrzegają przepisów, rzadko wyprzedzają. Mandat za przekroczenie dozwolonej prędkości wynosi min. 500 NOK.
- Górskie drogi, przeprawy promowe i ograniczenia
prędkości zmniejszają znacznie dzienne
przebiegi samochodu.
- Dokładne mapy obszarów górskich najlepiej kupić na
miejscu w cenie ok. 50 NOK za
arkusz.
- Aby odwiedzić podane w opisie miejscowości trzeba
się liczyć z przejechaniem ponad 8 000 km i najlepiej przeznaczyć na to miesiąc
czasu.
- Polecam powrót trasą przez Finlandię, która jest o
wiele ciekawsza krajobrazowo od
przejazdu przez Szwecję.